Araç Bujilerinin Değiştirilmesi

Kısa cevap: Araç buji değişim aralığı, kullandığınız bujinin tipine göre ciddi biçimde değişiyor. Bakır (nikel) uçlu klasik bujilerde 20.000–30.000 km, platin bujilerde 60.000–80.000 km, iridyum bujilerde ise 90.000–120.000 km arası bir aralık genel kabul görüyor. Ama benim yıllardır uyguladığım kural şu: üreticinin bakım kitabındaki rakam esastır, gerisi tahmin. LPG'li bir araçtaysanız bu aralığı yaklaşık üçte bir oranında kısaltmanız gerekiyor. Değiştirmek ise sandığınızdan kolay; ortalama bir dört silindirli motorda kendi başıma 40-45 dakikada bitiriyorum.

Bujinin Ne Zaman Yorulduğunu Nasıl Anladım?

İlk arabamda bujileri kilometre sayacına bakmadan, tamamen sürüş hissiyle değiştirmeyi öğrendim. Çünkü buji yorulduğunda araç bunu size fısıldar. Benim en çok dikkat ettiğim işaretler şunlar:

• Soğuk çalıştırmada zorlanma: Sabah ilk çevirişte motor bir-iki tur fazla dönüyorsa şüphelenirim.
• Rölantide titreme: Kırmızı ışıkta direksiyonda hafif bir vurma hissediyorsam, ilk baktığım yer bujiler olur.
• Yakıt tüketiminde sinsi artış: Aynı güzergâhta ortalama 0,5-1 litre yukarı çıktıysa bu bana bir uyarıdır. Hava filtresi tıkalı değilse sıra bujilere gelir.
• Gaza basınca tepkisizlik: Özellikle rampada, tam gazda motorun "boğulması".
• Motor arıza lambası: Ateşleme kaçırma (misfire) hatası çoğu zaman doğrudan buji veya bobin kaynaklıdır.

Bu belirtiler yalnız bujiye özgü değil elbette; tıkanmış bir hava filtresi de benzer şikâyet yaratır. Ben o yüzden önce filtreyi kontrol eder, sonra bujiye geçerim. İkisi zaten aynı bakım paketinin parçası.

Hangi Buji Tipi, Ne Kadar Ömür?

Önemli bir uyarı: motorunuz iridyum istiyorsa "aynı işi yapar" diye bakır buji takmayın. Bobin ve ECU o direnç değerine göre çalışıyor. Aracın kullanma kılavuzunda ya da motor kapağının altındaki etikette genellikle tip ve tırnak aralığı yazılıdır.

Değişim İçin Hazırladığım Malzemeler

1. Buji anahtarı (16 mm veya 21 mm, lastikli iç kovanlı olan tercihim)
2. Mafsallı uzatma ve lokma kolu
3. Tork anahtarı — bunu atlamayın, en kritik parça
4. Tırnak aralığı ölçer (iridyumda dokunmayın, yalnız kontrol için)
5. Basınçlı hava ya da fırça (buji yuvasını temizlemek için)
6. Bakır esaslı gres veya bobin yalıtım jeli (küçük miktar)

Tork anahtarınız yoksa ilk yatırımınızı buna yapın. Temel araç setinizi kurarken bunu listenin üstüne yazmanızı öneririm; motor yağı ve filtre işlerinde de sürekli işinize yarar.

Adım Adım Nasıl Yapıyorum

1. Motoru tamamen soğutun. Sıcak alüminyum silindir kapağından buji sökmek diş sıyırmanın en kısa yolu. Ben en az iki saat bekliyorum.

2. Aküyü ayırın. Eksi kutbu sökmek, bobin fişlerini çıkarırken oluşabilecek kıvılcım ve hata kayıtlarını engelliyor.

3. Bobinleri tek tek çıkarın ve numaralayın. Hepsini birden sökmek yerine silindir silindir çalışıyorum; böylece fişleri karıştırma riski sıfır.

4. Yuvayı temizleyin. Buji çukurunda biriken toz, buji sökülünce doğrudan silindirin içine dökülür. Basınçlı hava ile üfleyip emin oluyorum.

5. Sökün ve okuyun. Çıkan bujiye bakmak bana motorun sağlık raporunu veriyor: açık kahve-gri uç normal, kurumlu siyah zengin karışım, yağlı ıslak uç segman veya supap keçesi problemi, beyazlaşmış ve erimiş uç aşırı ısınma demek. Silindirlerden biri diğerlerinden farklıysa orada ayrı bir sorun var.

6. Yeni bujiyi elle takın. Anahtar kullanmadan, parmakla döndürerek yerine oturtuyorum. Elle dönmüyorsa dişi zorlamıyorum, geri çıkarıp tekrar deniyorum.

7. Tork değerine göre sıkın. Çoğu binek araçta 20–30 Nm arası bir değer geçerlidir ama kesin sayıyı kılavuzdan alın. Fazla sıkmak izolatörü çatlatır, az sıkmak sıcaklık transferini bozar.

8. Bobin lastiğini kontrol edin. Sertleşmiş, çatlamış bir bobin başlığı yeni bujiyi de boşa çıkarır. İnce bir yalıtım jeli sürüp yerine takıyorum.

9. Çalıştırın ve dinleyin. Akü bağlantısı sonrası rölanti bir süre dengesiz olabilir; iki-üç dakika içinde oturması normal.

Benim Yaptığım Hatalar, Sizin Yapmayacağınız

İlk denememde iridyum bujinin tırnağını ölçerken ucuna bastırdım ve o ince platin pastilini eğrilttim. Kutudan çıkan iridyum ve platin bujiye tırnak ayarı yapılmaz; sadece gözle kontrol edilir.

İkinci hatam, bujileri değiştirip hava filtresine hiç bakmamak olmuştu. Yeni b